h

Ze zijn nuts!

14 mei 2009

Ze zijn nuts!

Gedeputeerde Staten van Flevoland hebben met 24 tegen 14 stemmen vrijspel bij de verkoop van de aandelen in het energiebedrijf Essent: Ze zijn NUTS! Tijdens de extra vergadering van de Provinciale Staten van Flevoland van maandagavond 11 mei hebben de collegepartijen VVD, CDA en PvdA met in hun kielzog de SGP het college van Gedeputeerde Staten vrijspel gegeven bij hun voornemen om tot verkoop van de aandelen in Essent over te gaan. Daarmee werd door de volksvertegenwoordigers van deze partijen de oproep van een niet onaanzienlijk deel van de inwoners van Flevoland naast zich neergelegd en bleken aan dovemansoren te zijn gericht.

Hoewel de belangen van de provincie Flevoland in dit voormalige nutsbedrijf gering zijn, heeft de SP Statenfractie, samen met die van de ChristenUnie, GroenLinks en de Partij voor de Dieren, er nadrukkelijk voor gepleit om deze uit het oogpunt van democratische controle, duurzaamheid en waarborging van de belangen van huishoudens, alsook voor het midden en kleinbedrijf in handen van de publieke aandeelhouders te houden.

Immers: ‘Energiebedrijven moeten zich richten op het leveren van energie voor een fatsoenlijke prijs aan de Nederlandse consument’. Als de aandelen in handen komen van buitenlandse investeerders is de kans groot dat ze zich vooral bezig gaan houden met buitenlandse avonturen en zo groot mogelijke winsten. Het belang van de consument is voor hen hoogstens een bijzaak.

Ondanks een uitgebreid betoog van de SP Statenfractie, waarin op basis van feiten de argumentatie van de voorstanders werd weerlegd, lukte het de SP fractie en hun mede strijders niet om de college partijen over de streep te trekken. Tijdens dit betoog wees de SP fractie de PvdA nadrukkelijk op hun inbreng bij de vermarkting van de publieke sector en de consequenties die dit tot op heden heeft gehad. Dit leidde tot een als door een hond gebeten reactie van de PvdA richting de SP fractie.

Ze zijn nuts!

Voorzitter,

Na de behandeling van het voorstel tot vervreemding van de aandelen Essent aan het Duitse energieconcern RWE in de besloten commissievergadering van 23 april jl. kan de vraag gesteld worden: Wat moet er nu nog meer aan argumentatie voor het voetlicht gebracht worden om de collegepartijen toch nog over de streep te trekken? Ieder zijn goed recht, maar de argumentatie van deze partijen was en is flinterdun. Ondanks alle tegenwerpingen, in de visie van de SP fractie alleen op kortzichtigheid en kiezen voor de korte termijn gestoeld.

Een argumentatie die ons doet denken aan de periode rond het referendum over de zogenoemde EU-grondwet van 2005. Toen in de opiniepeilingen het er steeds meer naar uit ging zien dat de meerderheid van de mensen tegen die grondwet zou gaan stemmen riepen de volksvertegenwoordigers van dezelfde politieke partijen om het hardst dat dit zeer schadelijk voor ons land zou kunnen zijn. We zouden niet serieus meer genomen worden, het licht zou wel eens uit kunnen gaan, ja er zou zelfs van een oorlogsdreiging sprake kunnen zijn. Alhoewel dit laatste als een slip of de tong gezien moest worden. De werkelijkheid is gelukkig anders gelopen, maar de consequenties van de uitspraak van de mensen is nooit geaccepteerd en ondanks de verkiezingsbelofte van de PvdA is een nieuw referendum uitgebleven.

Voorzitter, zijn er in deze geen parallellen te trekken voor wat betreft het voornemen tot vervreemding van de aandelen Essent. Een groot deel van de mensen in de straat is tegen dit voornemen, zelfs de partijvoorzitter van de PvdA roept haar volksvertegenwoordigers op om hier niet in mee te gaan. Desondanks ligt het toch in het voornemen van de PvdA om zich achter het voorstel van GS te scharen onder het motto: We kunnen niet anders want eigenlijk is het bij de splitsingswet al geregeld; Alle informatie wijst uit dat Essent Europees gezien een te kleine speler is om van belang te zijn; Het gaat slechts om een gering belang en dan heb je toch geen zeggenschap; en financieel gezien zet het voor de provincie geen enkele zoden aan de dijk.

Hoewel we als SP fractie niet te lang bij het historisch besef van deze partijen stil willen blijven staan, zijn het uitgerekend wel deze partijen die vanaf 1980 in wisselende samenstellingen het neoliberale denken in Nederland hebben geïntroduceerd en daarmee de vermarkting van de publieke zaken hebben omarmd en doorgevoerd. In deze heeft de PvdA aan het begin van de jaren 90 van de vorige eeuw niet alleen de ideologische veren afgeschud, maar in de visie van de SP fractie zijn ze toen ook de weg kompleet kwijt geraakt door als onderdeel van de kabinetten van Wim Kok als meest fervente uitvoerders van de neoliberale agenda op te treden. Van horen zeggen hebben we de uitspraak dat voor hun verkiezingsmotto: ‘Sterk en sociaal’ net zo goed ‘VVD’ers zonder geld’ gelezen zou kunnen worden, maar deze uitspraak zou onze fractie niet voor haar rekening willen nemen.

Voorzitter, terug naar het voorstel tot vervreemding van de Flevolandse aandelen in Essent en de bedenkingen die de Socialistische Partij tegen dit voorstel heeft. We doen dit langs de lijn van: Informatieverstrekking; Splitsingswet; Omvang van het aandelenpakket; Schaalgrootte van Essent versus de Europese marktpartijen; Duurzaamheid van het energieconcern RWE; en de Financiële consequenties voor de mensen in Flevoland.

Informatieverstrekking:
Voorzitter, zeker geen van de Statenleden kan zeggen dat GS en de ambtelijke organisatie niet gezorgd hebben voor een voldoende informatieverstrekking, waarvoor dank. Daarnaast was ieder Statenlid heel gemakkelijk in de gelegenheid om aan aanvullende informatie over dit onderwerp te komen. Adviesbureaus met mooie namen als Simmons & Simmons; PricewaterhouseCoopers; de Brauw Blackstone Westbroek en Deloitte & Touche, alsook de commercieel directeur van Essent wisten ons als geen ander te vertellen dat de verkoop van Essent aan het Duitse energieconcern RWE het beste alternatief was na het niet doorgaan van de fusie met NUON. Verbazingwekkend hierbij was wel dat er nauwelijks of geen bedenkingen door deze deskundigen naar voren werden gebracht. Het adagium was en is "verkoop heeft grote voordelen". Nu willen we als SP fractie om die reden de adviezen niet direct als broddelwerk bestempelen, alhoewel ook in deze geldt dat ‘Wie betaalt, die bepaalt’ opgeld doet.

Splitsingswet:
Als braafste jongetje uit de klas van de Europese Unie heeft Nederland als één van de eerste in het kader van het neoliberale denken de splitsing van de energiebedrijven in een Productie- en Leveringsbedrijf en een netwerkbedrijf wettelijk verplicht gesteld. Overigens zeer tegen de zin van de energiebedrijven zelf. Dat de ons omringende landen hier nog steeds niet in mee zijn gegaan en zeer waarschijnlijk ook niet zullen gaan is voor onze regering geen teken aan de wand.

Dat de verplichting om hiertoe over te gaan vanuit Brussel toch anders gelezen moet worden heeft tot op heden ook niemand aan het denken gezet. Nu hierover inmiddels in Brussel een compromis is bereikt dat splitsing van gas- en elektriciteitsbedrijven aanmoedigt maar niet verplicht stelt, is wel duidelijk dat Nederland met de Splitsingswet ver voor de muziek uit liep.

Feit is dat bij de verkoop van het productiebedrijf van Essent aan het Duitse RWE dit deel van Essent onderdeel gaat uitmaken van een ongesplitst energieconcern. Hoe bedoel je we kunnen niet anders want eigenlijk is het bij de Splitsingswet al geregeld!
Zeer onlangs deed de minister van Economische Zaken, de CDA’er mevrouw Van der Hoeven, nog een duidelijke oproep, waarbij zij stelde dat er teveel onzekerheden bij deze verkoop zijn. Haar bezwaar richt zich er onder andere op dat RWE niet van zins lijkt te zijn om te gaan splitsen, en de afspraak is dat gesplitst en ongesplitst niet zouden worden samengevoegd.

Omvang van het aandelenpakket:
De provincie Flevoland is met 32.331 aandelen voor 0,0216 % eigenaar van Essent. Hiermee behoort Flevoland tot de kleinste categorie aandeelhouders. Is dit nu voor de SP fractie een maatstaf waarom we toch vooral tot verkoop van het aandelenpakket Essent over moeten gaan?

Bijna 2 jaar geleden deed GS het voorstel om voor ongeveer een zelfde ordegrootte aan aandelen van het waterleidingbedrijf Vitens N.V. te verwerven. Onderbouwing van dit voorstel bestond toen onder andere uit het algemeen publieke belang en niet louter uit financiële overwegingen. Daarnaast werd toen opgemerkt dat hiermee invulling werd gegeven aan een overheid met een volledig pakket aan publieke rollen.

Met alle beste wil van de wereld kan de SP fractie niet anders dan tot de conclusie komen dat deze twee voorstellen in ieder geval de schijn hebben met elkaar in tegenspraak te zijn. Of vertegenwoordigd Essent geen algemeen publiek belang en spelen hier wel louter financiële overwegingen?

Nee, voor de SP fractie geldt dat energie (elektriciteit en gas) een belangrijke basisvoorziening is die tot de primaire levensbehoeften van de moderne mens gerekend moet worden. Daarom vinden wij dat deze nutsvoorzieningen niet aan de grillen van de markt overgelaten mag worden. Want bij verkoop van het aandelenpakket raken de inwoners van Flevoland, hoe gering ook, de zeggenschap over deze energievoorziening voorgoed kwijt. Daarom vindt de SP fractie het van groot belang dat het aandelenpakket Essent in publieke handen blijft

Schaalgrootte van Essent versus de Europese marktpartijen:.
Volgens de adviseurs en Essent zelf is overname de enige weg om zich als productie- en leveringsbedrijf in de toekomst Europees staande te kunnen houden, want ook voor deze markt geldt: groot, groter, grootst.

Voorzitter, als Staten zijn wij vrijwel vanaf het begin geïnformeerd door mensen die wij in de regel zien als deskundig, goedgeïnformeerd en objectief. Je wordt meegenomen in stellingen en aannames waarvan je denkt, als zij dat zeggen zal het wel zo zijn. Maar als je kijkt naar alle fusies en overnames van de laatste 20 tot 30 jaar, dan kan je eigenlijk constateren dat dit soort beslissingen altijd binnen een heel beperkte kring van mensen worden genomen, min of meer vanuit een soort circuit. Schaalvergroting is een beetje als de Keizer die elke dag maar weer door zijn Hofhouding wordt geprezen vanwege zijn mooie kleren. Maar waar blijft nou dat jongetje (het mag van mij ook best een meisje zijn) dat zijn naaktheid ziet?

Voorzitter, waar zit die naaktheid dan? Nou, bijvoorbeeld in het stellen van de vraag of schaalvergroting werkelijk noodzakelijk is. Wij vinden het echt meer dan onthutsend dat dit als één van de belangrijkste argumenten wordt aangevoerd, terwijl er geen enkel objectief onderzoek ligt dat deze logica aantoont of bewijst. Zo wordt bijvoorbeeld door het adviesbureau Deloitte & Touche gesteld, dat schaalvergroting een beproefd instrument is om efficiency in de kostenstructuur te bereiken. Ja, beproefd is het, maar laat die resultaten van die beproeving nou eens zien! Simpelweg stellen dat iets vaak gedaan is en daarmee suggeren dat het dus goed is, vinden wij te zwak. We kunnen het GS en de adviesbureaus niet kwalijk nemen dat er geen onderzoek ligt die dit aantoont, die zijn er namelijk niet. Het is in feite een soort ideologie.

Welke voordelen brengt de schaalvergroting die na fusie ontstaat op het vlak van de brandstofrisico’s? Worden de inkooprisico’s beter afgedekt of is, contrair gezien, het ook mogelijk dat de schaalvergroting juist grotere inkooprisico’s met zich meebrengt? In hoeverre spelen de ontwikkelingen op de termijnmarkt voor elektriciteit en gas en de forse investeringen van andere conglomeraten, zoals EDF en GDF Suez, in nieuwe baseload een rol?

In dit licht is het eigenlijk heel erg vreemd en typerend dat geen van de adviesbureaus bij hun rapportages ooit gewezen hebben op allerlei onderzoeken die in deze door de Utrechtse professor dr. Hans Schenk MBA zijn gedaan. Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat schaalvergroting boven een bepaalde schaal negatief uitwerkt en dat de stelling van Prof. Schenk, dat de ideale maat voor een energiebedrijf 6.000 Megawatt is, is gebaseerd op deugdelijk wetenschappelijk onderzoek.

Onderzoek dat het tegendeel aantoont is er niet. Het argument van schaalvergroting geeft de SP fractie dan ook geen enkele aanleiding om hierin mee te gaan.

Duurzaamheid van het energieconcern RWE:
Voorzitter, door schaalvergroting wordt het goedkoper, kunnen we meer investeren in duurzaamheid, ja ontstaat het paradijs op aarde. Natuurlijk wordt hier de grootst denkbare onzin mee betoogd. Waarom? Gewoon omdat de praktijk, ja de huidige praktijk aantoont dat het onzin is. Hoezo het grootste energieconcern het meest milieuvriendelijk? Het is op dit moment niet waar. Essent is belangrijk milieuvriendelijker dan het grootte RWE, nee, de huidige praktijk wijst uit dat praktisch het tegenovergestelde waar is, maar in de toekomst zou dat allemaal veranderen!

Uit binnenlandse en buitenlandse publicaties weten we dat RWE een uitgesproken slechte reputatie op het milieugebied heeft. Het bedrijf is groot in de winning en verbranding van bruin- en steenkool en ziet daarnaast veel heil in kernenergie. Volgens onze Gedeputeerde mogen we aan deze informatie niet teveel waarde hechten, want ja, ze opereren nu eenmaal in een gebied waar heel veel bruin- en steenkool voorhanden is en mag je ze dat dan wel kwalijk nemen? Eigenlijk zou je van een Gedeputeerde die ook duurzame energie in haar portefeuille heeft toch een hele andere stelling name verwachten. Immers RWE is een nog ‘vuiler’ energieconcern dan al uit de winning en aanwending van bruin- en steenkool blijkt. Als het gaat om het aandeel schone energie, zoals zonne-, water- en windenergie, geeft RWE niet thuis en behoort het concern tot de slechtste presteerders van Europa.

Moeten we aan een dergelijk concern, die aangeeft de verkoopprijs van Essent te verhogen als het concern een vergunning krijgt om een tweede kerncentrale in Nederland te bouwen, onze Essent over doen? Nee, toch voorzitter dat kan toch niet waar zijn! We getroosten ons als provincie Flevoland een ambitieuze inspanning om aan de milieudoelstellingen te voldoen en zouden we dan bij deze verkoop gewoon wegkijken? De SP fractie doet daar in ieder geval niet aan mee!

Financiële gevolgen voor de inwoners van Flevoland:
Ogenschijnlijk heeft de verkoop van Essent aan het Duitse energieconcern RWE voor de Flevolandse inwoners op korte termijn geen directe gevolgen. Immers de inkomsten uit het dividend van Essent is voor onze provincie slechts van marginale grote en kan gemakkelijk in de begroting worden opgevangen. Maar hoe zit dit voor de inwoners op de langere termijn? Ja, want vermarkting wil toch ook zeggen dat er winstmaximalisatie plaats moet vinden! Winst die onder andere door de inwoners van Flevoland opgebracht moet worden, want zij zijn uiteindelijk toch degene die het gelag betalen.

Op dit moment doet het Bundeskartelambt onderzoek naar de veel te hoge elektriciteittarieven van het energieconcern RWE. Inderdaad, het is nog maar een onderzoek, en zolang niks bewezen is, ben je onschuldig, maar toch!

Hoe komt het eigenlijk dat onze energiebedrijven het zo goed doen op de wereld energiemarkt? Waarom worden er geen lessen getrokken uit de ervaringen in Amerika en Groot-Brittannië, of moeten we in onze kortzichtigheid meewerken aan een zelfde debacle als hetgeen met de banken heeft plaatsgevonden.

Tot slot:
Voorzitter, we hebben het in de visie van de SP fractie gewoon over het verkwanselen van de publieke belangen voor een boordje Linzenmoes en de gevolgen daarvan staan reeds opgetekend in heel oude geschriften.

De SP fractie doet daar niet aan mee! Een achterhoede gevecht, Neen! Wij achten het publieke belang aanmerkelijk hoger en worden daarin gesteund door een groot deel van de Flevolandse inwoners. Geen kortzichtige financiële voordelen, waarvan uiteindelijk de inwoners toch de rekening kunnen gaan betalen, maar een solide basisvoorziening die door samenwerking de publieke belangen prima kunnen behartigen en de concurrentie met de grote Europese energieconcerns meer dan aan kunnen. Ze zijn Nuts!

Reden waarom we als SP fractie samen met de fracties van de ChristenUnie, GroenLinks en de Partij voor de Dieren een motie indienen met als strekking dat Gedeputeerde Staten wordt opgeroepen af te zien van het voorgenomen besluit tot vervreemding van de aandelen in Essent.

Dank u wel.

U bent hier